مجله خبری مساجد

تفصیل رخداد هجوم به منزل حضرت زهرا
بنابر نقل یعقوبی، مورخ قرن سوم، در حادثه سقیفه بنی‌ساعده برخی صحابه همانند عباس بن عبدالمطلب، فضل و ادب بن عباس، سلمان فارسی، ابوذر غفاری، عمار یاسر و براء بن عازب از بیعت با ابوبکر پرهیز کردند.[۱۵] به‌گفته سید مرتضی عسکری، تاریخ‌پژوه قرن پانزدهم هجری قمری، به عبارتی افرادی که با ابوبکر بیعت نکردند، یاروهمدم با امام علی(ع) در منزل حضرت فاطمه(س) تَحَصُّن کردند.[۱۶] طبری طلحه و زبیر را نیز جزو تحصن‌کنندگان مذکور مسجد امین مشهد میباشد.[۱۷]

فرمان ابوبکر به بیعت‌دریافت کردن از علی(ع) و همراهانش
ابوبکر بعداز نقطه نهایی بیعت سراغ بعضی از صحابه را گرفت که با وی بیعت نکرده بودند.[۱۸] بنابر نقل کتاب الامامة و السیاسة، منسوب به ابن‌قتیبه، ابوبکر در چهار دفعه قدمت و قنفذ را به منزل حضرت فاطمه(س) ارسال کرد تا علی(ع) و متحصنان در منزل او‌را برای بیعت فراخوانند.[۱۹] مبنی بر این نقل، در دفعه اولیه، مردانی که در منزل بودند بعد از ارعاب قدمت خارج آمدند و بیعت کردند، غیر از امام علی(ع) که اعلام کرد قسم خورده میباشد تازمانیکه قرآن را توده‌آوری نکرده از منزل بیرون نشود. ابوبکر در دفعه دوم و سوم قنفذ را به منزل فاطمه ارسال کرد که وی نیز جواب منفی شنید.[یادداشت ۱] در وهله چهارم قدمت با ملازمت گردآوری‌ای به منزل فاطمه رفت، علی(ع) را خارج آورد و نزد ابوبکر موفقیت.[۲۱] به‌گفته محمدهادی یوسفی غروی، محقق تاریخ اسلام و تشیع، ابوبکر سه توشه کسانی را به منزل امام علی(ع) ارسال کرد و درخواست بیعت کرد؛ در دفعه نخستین و دوم امام آنان‌را بازگرداند و توشه سوم خلیفه و طرفدارانش شدت کار به خرج دادند.[۲۲]

امام علی(ع) درباره حادثه ها بعد از رحلت رسول(ص) فرمود:
و زیرا آفریدگار رسول خویش را نزد خود پیروزی، گروهی به پیشین برگشتند و با پیمودن شیوه های مختلف به گمراهی رسیدند و به دوستانی که خویش گزیدند پیوستند و از خویشاوند گسستند. از وسیلتی که به دوستی آن مأمور بودند مستقل افتادند و نهاد را از بن برافکندند و در مکان دیگر سازه نهادند.

نهج البلاغه، خطبه ۱۵۰، ترجمه شهیدی.

در کتاب الاختصاص منسوب به روضه خوان اثرگذار، آمده میباشد که هنگامی علی(ع) را به سمت مسجد می‌بردند، زبیر که جزو حاضران در منزل فاطمه(س) بود خنجر کشید و اظهار‌کرد: ای فرزندان عبدالمطلب! آیا شما زنده‌اید و با علی چنین عکس العمل می‌گردد؟! وی به سمت قدمت حمله کرد، اما خالد بن ولید به سمت وی سنگی پرتاب کرد و خنجر از دست وی به‌زمین‌خورد. قدمت خنجر را برداشت و بر سنگی کوبید و چاقو ناکامی.[۲۳] بنابر نقل طبری، مورخ قرن سوم قمری، زبیر هنگام خارج داخل شدن از منزل فاطمه پایش لغزید و چاقو از دستش به‌زمین‌خورد.[۲۴]

بعد از آن علی(ع) را نزد ابوبکر بردند و اورا انذار کردند که در صورتی بیعت نکند گردنش زده شود.[۲۵] در کتاب سلیم آمده میباشد که علی(ع) در آن گردآوری به احتجاج پرداخت و سخنان نبی(ص) در روز غدیر و موردها دیگر درباره جانشینی خویش را برای حاضران متذکر شد، اما ابوبکر اعلام‌کرد از فرستاده شنیده میباشد که نبوت و خلافت در اهل‌بیت وی عده نمی شود.[۲۶]

به‌گفته روحانی موءثر، امام علی روز سقیفه با ابوبکر بیعت نکرد البته درباره اینکه آیا ابعاد بیعت کرده یا این که خیر، نقل‌های مختلفی وجود دارااست؛ مثلا اینکه بعد از چهل روز یا این که شش ماه یا این که بعداز شهیدشدن فاطمه(س) بیعت کرد. روحانی اثرگذار اعتقاد دارد که علی(ع) هیچ‌گاه بیعت نکرد.[۲۷]

بنابر روایتی هنگامی علی(ع) را انذار کردند که در صورتیکه بیعت نکند گردنش زده گردد، عباس عموی نبی برای نجات علی(ع) دست اورا گرفت و بر دست ابوبکر کشید و آنها نیز علی(ع) را رها کردند،[۲۸] البته بنابر نقل الامامة و السیاسة ابوبکر اعلام‌کرد علی را تا‌وقتی‌که فاطمه در کنار اوست، بدون چاره به بیعت نمی‌نماید

تفصیل رخداد هجوم به منزل حضرت زهرا
بنابر نقل یعقوبی، مورخ قرن سوم، در حادثه سقیفه بنی‌ساعده برخی صحابه همانند عباس بن عبدالمطلب، فضل و ادب بن عباس، سلمان فارسی، ابوذر غفاری، عمار یاسر و براء بن عازب از بیعت با ابوبکر پرهیز کردند.[۱۵] به‌گفته سید مرتضی عسکری، تاریخ‌پژوه قرن پانزدهم هجری قمری، به عبارتی افرادی که با ابوبکر بیعت نکردند، یاروهمدم با امام علی(ع) در منزل حضرت فاطمه(س) تَحَصُّن کردند.[۱۶] طبری طلحه و زبیر را نیز جزو تحصن‌کنندگان مذکور مسجد امین مشهد میباشد.[۱۷]

فرمان ابوبکر به بیعت‌دریافت کردن از علی(ع) و همراهانش
ابوبکر بعداز نقطه نهایی بیعت سراغ بعضی از صحابه را گرفت که با وی بیعت نکرده بودند.[۱۸] بنابر نقل کتاب الامامة و السیاسة، منسوب به ابن‌قتیبه، ابوبکر در چهار دفعه قدمت و قنفذ را به منزل حضرت فاطمه(س) ارسال کرد تا علی(ع) و متحصنان در منزل او‌را برای بیعت فراخوانند.[۱۹] مبنی بر این نقل، در دفعه اولیه، مردانی که در منزل بودند بعد از ارعاب قدمت خارج آمدند و بیعت کردند، غیر از امام علی(ع) که اعلام کرد قسم خورده میباشد تازمانیکه قرآن را توده‌آوری نکرده از منزل بیرون نشود. ابوبکر در دفعه دوم و سوم قنفذ را به منزل فاطمه ارسال کرد که وی نیز جواب منفی شنید.[یادداشت ۱] در وهله چهارم قدمت با ملازمت گردآوری‌ای به منزل فاطمه رفت، علی(ع) را خارج آورد و نزد ابوبکر موفقیت.[۲۱] به‌گفته محمدهادی یوسفی غروی، محقق تاریخ اسلام و تشیع، ابوبکر سه توشه کسانی را به منزل امام علی(ع) ارسال کرد و درخواست بیعت کرد؛ در دفعه نخستین و دوم امام آنان‌را بازگرداند و توشه سوم خلیفه و طرفدارانش شدت کار به خرج دادند.[۲۲]

امام علی(ع) درباره حادثه ها بعد از رحلت رسول(ص) فرمود:
و زیرا آفریدگار رسول خویش را نزد خود پیروزی، گروهی به پیشین برگشتند و با پیمودن شیوه های مختلف به گمراهی رسیدند و به دوستانی که خویش گزیدند پیوستند و از خویشاوند گسستند. از وسیلتی که به دوستی آن مأمور بودند مستقل افتادند و نهاد را از بن برافکندند و در مکان دیگر سازه نهادند.

نهج البلاغه، خطبه ۱۵۰، ترجمه شهیدی.

در کتاب الاختصاص منسوب به روضه خوان اثرگذار، آمده میباشد که هنگامی علی(ع) را به سمت مسجد می‌بردند، زبیر که جزو حاضران در منزل فاطمه(س) بود خنجر کشید و اظهار‌کرد: ای فرزندان عبدالمطلب! آیا شما زنده‌اید و با علی چنین عکس العمل می‌گردد؟! وی به سمت قدمت حمله کرد، اما خالد بن ولید به سمت وی سنگی پرتاب کرد و خنجر از دست وی به‌زمین‌خورد. قدمت خنجر را برداشت و بر سنگی کوبید و چاقو ناکامی.[۲۳] بنابر نقل طبری، مورخ قرن سوم قمری، زبیر هنگام خارج داخل شدن از منزل فاطمه پایش لغزید و چاقو از دستش به‌زمین‌خورد.[۲۴]

بعد از آن علی(ع) را نزد ابوبکر بردند و اورا انذار کردند که در صورتی بیعت نکند گردنش زده شود.[۲۵] در کتاب سلیم آمده میباشد که علی(ع) در آن گردآوری به احتجاج پرداخت و سخنان نبی(ص) در روز غدیر و موردها دیگر درباره جانشینی خویش را برای حاضران متذکر شد، اما ابوبکر اعلام‌کرد از فرستاده شنیده میباشد که نبوت و خلافت در اهل‌بیت وی عده نمی شود.[۲۶]

به‌گفته روحانی موءثر، امام علی روز سقیفه با ابوبکر بیعت نکرد البته درباره اینکه آیا ابعاد بیعت کرده یا این که خیر، نقل‌های مختلفی وجود دارااست؛ مثلا اینکه بعد از چهل روز یا این که شش ماه یا این که بعداز شهیدشدن فاطمه(س) بیعت کرد. روحانی اثرگذار اعتقاد دارد که علی(ع) هیچ‌گاه بیعت نکرد.[۲۷]

بنابر روایتی هنگامی علی(ع) را انذار کردند که در صورتیکه بیعت نکند گردنش زده گردد، عباس عموی نبی برای نجات علی(ع) دست اورا گرفت و بر دست ابوبکر کشید و آنها نیز علی(ع) را رها کردند،[۲۸] البته بنابر نقل الامامة و السیاسة ابوبکر اعلام‌کرد علی را تا‌وقتی‌که فاطمه در کنار اوست، بدون چاره به بیعت نمی‌نماید